تاسیس تاریخ برای مسلمانان در زمان خلافت خلیفه دوم مسلمین و با مشورت علی (ع) در سال شانزدهم هجری صورت گرفته است. مبدا تاریخ را هجرت پیامبر و ماه نخست آن را محرم، سالی که هجرت روی داده بود گرفتند ....(1) علت نامگذاری این ماه آن بود که در ایام جاهلیت، جنگ در این ماه را حرام می دانستند.

ـ در دوم ماه محرم الحرام سال 61 هجری کاروان حضرت امام حسین (ع) وارد کربلا شد و سپاهیان دشمن که هر روز بر تعدادشان افزوده می شد در روزهای تاسوعا و عاشورا که روز نهم و دهم محرم می باشد او و یارانش را به شهادت رساندند. پیشوای هشتم شیعیان امام رضا (ع) در خصوص این ماه فرمود: در جاهلیت، حرمت این ماه نگاه داشته می شد و در آن  نمی جنگیدند ولی در این ماه، خونهای ما را ریختند و حرمت ما را شکستند و فرزندان و زنان ما را اسیر کردند و خیمه ها را آتش زدند و غارت کردند و حرمت پیامبر را دربارة ذریه اش رعایت نکردند. .... آیت الله میرزا جواد ملکی تبریزی در «مراقبات» نوشته است:«کودکانم را می دیدم که در دهة نخست ماه محرم غذا نمی خوردند و به نان خالی اکتفا می کردند کسی هم به آنان نگفته بود ماه محرم شروع شده است گمان می کنم عشقی درونی آنان را برمی انگیخت.» (2) به همین دلیل ماه محرم با حادثه عاشورا عجین شده است و فرا رسیدن آن دلها را پر از غم می سازد و پیروان و شیفتگان امام حسین (ع) از اول محرم، محافل و مجالسی را سیاهپوش کرده، به یاد آن امام شهید به عزاداری می پردازند.... (3)
 

1-(تاریخ تحلیلی اسلام/ دکتر شهیدی/ ص130)
2-(پیام آورعاشورا/ مهاجرانی/ص 11)
3-(با اندکی دخل و تصرف/ فرهنگ عاشورا جواد محدثی/ ص 406)

ـ از سال 11 هجری که پیامبر اسلام رحلت نمود تا سال 60 هجری که معاویه فوت کرد چهل و نه سال طول کشید این سالها به تفکیک حاکمیت به شرح ذیل است:

1- سال 11 هجری رحلت پیامبر اسلام

2-  سال13  هجری فوت ابابکر، مدت خلافت: 2 سال و 3 ماه و 10 روز

3-  سال 23 هجری قتل عمر، مدت خلافت: 10 سال و 6 ماه و 4 روز

4-  سال 35 هجری قتل عثمان، مدت خلافت: 13 سال (8 ماه کم)

5-  سال 40 هجری شهادت علی (ع)، مدت حکومت: 4 سال و 9 ماه و 8 روز یا 5 سال و 3 ماه و 7 روز

6-  سال 41 هجری صلح امام حسن (ع) با معاویه و بیعت مردم با معاویه در همان سال در بیت المقدس

7-  سال 60 هجری فوت معاویه، مدت حکومت: 19 سال و 8 ماه.

در این سالها دو جریان مشخص در تاریخ اسلام شکل گرفت. نماد یک جریان «یزید بن معاویه» است که در سال 60 هجری پس از پدرش به حکومت رسید و نماد جریان دیگر حسین بن علی (ع) است که در محرم سال 61 هجری در ماههای اولیه حکومت یزید به دست او به شهادت رسید...دو جریان پیامبری (ولایت) و پادشاهی (حکومت) دو دهه نخست پس از رحلت پیامبر اسلام با خانه نشینی علی (ع) و حکومت معاویه در شام در سال پنجم از خلافت عمربن خطاب چهره ای مشخص یافت. یک جریان بر اصول اسلامی و احکام قرآنی و سنت پیامبری پای می فشرد و جریان دیگر به حکومت و قدرت می اندیشید. ..

ـ معاویه 22 سال حاکم شام (سوریه کنونی)بود اززمانی که برادرش یزید بن ابی سفیان فوت کرد و عمر در سال پنجم حکومت خود معاویه را به شام فرستاد و پس از شهادت امیرمومنان از سال 40 تا 60 هجری 42 سال حاکم قلمرو اسلامی بود این سالهای طولانی سالهای استقرار پادشاهی حذف و طرد حاکمیت اسلامی بود. (1)

این دو جریان تاکنون ادامه یافته است و هیچ یک از آن دو نتوانسته است بر دیگری غلبه یابد. گاهی پادشاهان  جا را برای جامعه دینداران و فرزندان ولایت تنگ نموده اند و به کشتار آنها پرداخته اند و گاهی نیز دینداران و پیروان ولایت توانسته اند حاکمیت را از آن خود کنند و به رواج احکام دین عقلانیت دینی و عرفان دینی پرداخته اند به نظر می رسد با گسترش آموزه های دینی در سه سطح عمل دینی،‌عقلانیت دینی و عرفان دینی جوامع مسلمان ضرورت جمع میان ولایت و حاکمیت را احساس نموده اند.

1-(پیام آور عاشورا/ مهاجرانی/ ص 11)