(فیه ما فیه - مولانا)

فرمود این که می گویند در نفس آدمی شرّی هست که در حیوانات و سـِباع^۱ نیست ، نه از آن روست که آدمی از ایشان بدتر است ، از آن روست که خوی بد و شرّ نفس و شومی هایی که در آدم است بر حسب گوهر خفی است که در اوست که این اخلاق و شومی ها و شرّ ، حجاب آن گوهر شده است. چندان که گوهر نفیس تر و عظیم تر و شریف تر ، حجاب او بیشتر. پس شومی و شرّ و اخلاق بد سبب حجاب آن گوهر بوده است. و رفع این حُجُب ممکن نشود ، الاّ به مجاهدات بسیار. و مجاهده ها به انواع است.
اعظم مجاهدات آمیختن است با یارانی که روی حقّ آورده اند و ازین عالم اعراض کرده اند. هیچ مجاهده ای سخت تر ازین نیست که با یاران صالح نشیند که دیدن ایشان گدازش و اِفنای^۲ آن نفس است.
و ازین است که می گویند «چون مار چهل سال آدمی نبیند ، اژدها شود.» یعنی که کسی را نمی بیند که سبب گدازش شرّ و شومی او شود. هر جا که قفل بزرگ نهند دال بر آن است که آن جا چیزی نفیس و ثمین^۳ هست. و این که هر جا حجاب بزرگ ، گوهر بهتر. چنان که مار بر سر گنج است ، تو زشتی مار را مبین ، نفایسِ گنج را ببین.

پانوشت ها :

۱- سباع : درندگان

۲- افنا : نابودی

۳- ثمین : گران بها

بن نوشت :

فیه ما فیه - تقریرات مولانا جلال الدین محمد بلخی- برگرفته از تصحیح استاد بدیع الزمان فروزانفر